1990. Κείμενο από τον Χάρη Καμπουριδη για την έκθεση Φθορά Πάντων Μητηρ

Οι εκφραστικές επιδιώξεις του Λάζαρου Μαραβα είναι φανερές νωρίς - νωρίς , θέλει να μιλήσει για τη φθορά των πραγμάτων και των σχημάτων , για την έννοια της αναζωογόνησης , για την διάρκεια . Θέλει επίσης να μιλήσει με λακωνικότητα εικαστικού λόγου . Έτσι , τα σκουριασμένα μεταλλικά υλικά ( τα φθαρμένα από τον αέρα , το χώμα , την υγρασία ) , γίνονται πρώτη ύλη του και όχημα νοημάτων .Καθώς φαίνεται , ο νέος αυτός καλλιτέχνης αντιμετωπίζει τα παλιά βαρέλια ( τα παλιά κονσερβοκούτια , τα παλιά οικιακών σκεύη και ότι άλλο συναφές ) , σαν να είναι άνθη της γης . Τα μαζεύει προσεκτικά και τα προτείνει άλλοτε αυτούσια , άλλοτε σε ανάπτυξη των ίδιων των εσωτερικών συνεκτικών σχέσεων τους . Προκύπτουσες μορφές , τα λιγόλογα έργα αυτής της πρώτης ατομικής του έκθεσης , και μια σεμνή όσο και δυναμική , εκφραστικότητα των μορφών του .

Υπάρχουν και νύξεις για δυο - τρία παρακλάδια του κατασκευαστικού δρόμου του μια μυθολογική κατεύθυνση , η πιο σαφής νομίζω , στα έργα όπου το σύμπλεγμα των μορφών παραπέμπει σε έννοιες ερωτικής διάθεσης και συνεπώς αναπαραγωγής , όπου τα ευρεθέντα υλικά γίνονται εργαλεία συναρμολογημάτων και σύνολα με παιχνιδιάρικη διάθεση μια τρίτη , τέλος , όπου αυτές οι οπτικές εμπειρίες αναπαρίστανται σε επιφάνεια και με συμβατικότερα ζωγραφικά μέσα , χρώματα και μικροεπεμβάσεις . Ο Μαραβας φαίνεται να γνωρίζει ( και ευτυχώς , να μην μπορεί να ξεφύγει από ) τις βιωματικές αφετηρίες του .Είναι ο ίδιος ένα ζωντανό προϊών της σχέσης με την γη της Θεσσαλίας και της σχέσης με τον προηγούμενο τρόπο ζωής στην Αμερική .

Συνδυάζει την βιωμένη δωρικοτητα με τον εκφραστικό μινιμαλισμο , και μας επιτρέπει να δούμε με εύστοχη ματιά την φθορά των πραγμάτων μέσα στην τελική μήτρα τους - την γη . Και είναι πολλές στιγμές που τα φθαρμένα αυτά μέταλλα φαντάζουν τόσο φυσικά όσο και τα παλαιόθεν προϊόντα της σχέσης , γης - αέρας - νερό . Οι κορφές των έργων του Μαραβα μοιάζουν περισσότερο ως υγιή προϊόντα της φύσης, παρά ως επινοήσεις μιας αστικής ευαισθησίας που ψάχνει και ευρίσκει .

Η προσωπική μου αναμονή , εφεξής , θα είναι στο Πια ακόμη φυσικοκτεχνικα αναγεννηματα της γης θα δούμε απ την σοδειά του . Τα Πως , είναι ήδη σαφές και πειστικό .

 

1993 . Κείμενο από την Κατερίνα Κοσκινά για την έκθεση Σφαιριστήριο.

Ο Λάζαρος Μαραβας είναι από τους νέους καλλιτέχνες που έχουν ήδη δώσει δείγμα μιας αξιοπρόσεκτης εικαστικής γραφής .Το έργο του < Σφαιριστήριο > που αποτελείτε από 11 ξύλινους σχηματικούς παίχτες ποδοσφαίρου , είναι ένα περιβάλλον που αναφέρεται άμεσα στο < ποδοσφαιρακι > , παιχνίδι ιδιαίτερα διαδομένο στις δεκαετίες του 1960 και του 1970 .

Η έννοια του παιχνιδιού , με όλη τη σοβαρότητα που εμπεριέχει , κάνει τα τελευταία χρόνια όλο και πιο έντονη την παρουσία της στο χώρο των εικαστικών τεχνών .

Η πολυφωνία και η ελευθερία που χαρακτηρίζουν από τα τέλη της δεκαετίας του 80

Το διεθνές εικαστικό σκηνικό , επιτρέπουν όλο και σε περισσότερους καλλιτέχνες να στρέφονται προς το παιχνίδι , είτε ως ανάμνηση είτε ως ειρωνική πρόκληση και κριτική , είτε έρευνα των πρώτον στοιχείων δημιουργίας , χωρίς τον κίνδυνο να θεωρηθεί το έργο τους απλοϊκό . Από την Niki de Saint Phalle και τον J . Tinguely

παλαιότερα μέχρι τον J . Borofsky , τον D . Oppenheim , τον Γ . Λαππα η τον

Τ. Παυλοπουλο μεταξύ άλλων , με διαφορετικούς κάθε φορά συνειρμούς , βιώματα και στόχους , το παιχνίδι απέδειξε ότι λειτουργεί συμπληρωματικά και όχι αντιπαραθετικά με τον κόσμο της ενήλικης και ορθολογικής δημιουργικότητας .Ο όρος καλλιτέχνης - παιδί δεν είναι άλλωστε καινούργιος και ίσως να ταιριάζει σε περισσότερους καλλιτέχνες απ όσους φαίνεται να εκφράζει εκ πρώτης όψεως .

Στην περίπτωση του Λάζαρου Μαραβα , το σφαιριστήριο , έργο και παιχνίδι , είναι ο χώρος παιχνιδιού μιας συγκεκριμένης εποχής , άρρηκτα δεμένης με πληθώρα στοιχείων , μακρινών αλλά όχι ξεχασμένων .Το σφαιριστήριο , ήταν ένας χώρος λουμπεν , στον οποίο ακούγονταν τα λαϊκά τραγούδια του Γαβαλα και της Κουρτη , στο οποίο οι θαμώνες , συχνά υποψήφιοι μετανάστες μιας πραγματικής η εσωτερικής μετανάστευσης , έμπαιναν με την αθλητική συνήθως εφημερίδα τους διπλωμένη κάτω από το μπράτσο . Εκεί το παιχνίδι δεν ήταν μόνο διασκέδαση αλλά μάχη με στόχο την επίδειξη ισχύος , την απόδειξη δεξιοτεχνίας . Ο παίχτης εκπροσωπούσε μια ομάδα - συχνά την δική του - και συναγωνιζόταν με τον συμπαίκτη του , είδος που τα τελευταία χρόνια με την εξάπλωση των ηλεκτρονικών παιχνιδιών , τείνει να εκλείψει . Το σφαιριστήριο όμως πέρα από νοσταλγία και μνήμη συνδέεται συνειρμικά στην Ελλάδα και με μια δυσάρεστη περίοδο της πρόσφατης ιστορίας της .

Το έργο είναι σαφές ότι στηρίζεται σ ένα υπόβαθρο όπου το παιχνίδι μετέχει εξ ίσου της ψυχαγωγικής και της κοινωνικής του διάστασης .

Ο καλλιτέχνης - παιδί είναι εδώ συγχρόνως και ο παίκτης , στοιχείο αναγκαίο στο όλο οικοδόμημα , μια κι από αυτόν εξαρτάται το τι μπορεί η δεν μπορεί να γίνει .

Είναι ένα παιχνίδι δηλαδή που χρησιμοποιείται από τον καλλιτέχνη σε μια προσπάθεια , ταυτόχρονης αναζήτησης όχι μόνο της ιδέας του παιχνιδιού αυτού καθ εαυτού , αλλά και των κοινωνικών προεκτάσεων του , μετουσιωμένης σ έργο μέσα από την καλλιτεχνική διαδικασία .

Ο Λάζαρος Μαραβας με το έργο αυτό κατευθύνεται σ ένα χώρο δύσκολο που οι μορφοπλαστικες και ιδεολογικές αναζητήσεις του << ρισκάρουν >> την αναμέτρηση τους με το κοινωνιολογικό περιεχόμενο των προτάσεων του.

Είναι σίγουρα ένα δύσκολο , επώδυνο , αλλά και συγχρόνως πολύ ενδιαφέρον εγχείρημα , απολύτως συνυφασμένο όμως με τον πολυδιάστατο χαρακτήρα της καλλιτεχνικής δραστηριότητας .

 
 


Αυτοκίνητο . Μεταλλική κατασκευή .0.50 Χ 0.50 . Gallery Δεσμός Αθήνα 1990 .

Ποδήλατο . Μεταλλική κατασκευή . 1.00 Χ 0.50 . Gallery Δεσμός. Αθήνα 1990 .

   


Πιατοθήκη . Μεταλλική κατασκευή . 0.40 Χ 0.50 . Gallery Δεσμός. Αθήνα 1990 .

Αυτοκίνητα .Μεταλλική κατασκευή . 0.40 Χ 0.40 . Gallery Δεσμός . Αθήνα 1990 .


Βιασμός του δρόμου .Μεταλλική κατασκευή .1.70 Χ 0.90 . Gallery Δασμός. Αθήνα 1990 .

Βιασμός της πόλης . Μεταλλική κατασκευή . 1.70 Χ 0.90 . Gallery Δεσμός . Αθήνα 1990 .


Αυτοκινητόδρομος . Μεταλλική κατασκευή . 0.40 Χ 0.70 . Gallery Δεσμός . Αθήνα 1990 .

Τρένο . Μεταλλική κατασκευή . 0.50 Χ 0.50 . Italian Institute . Θεσσαλονίκη 1990 .


Αυτοκίνητο . Μεταλλική κατασκευή .0.50 Χ 0.50 . Gallery Δεσμός .Αθήνα 1990 .

Χωρίς τίτλο . Μεταλλική κατασκευή . 1.00 Χ 1.70 . Gallery Δεσμός. Αθήνα 1990 .


Κιθαρίστας . Μεταλλική κατασκευή .0.40 Χ 0.70 . Gallery Δεσμός .Αθήνα 1990 .

Ψάρι . Κατασκευή . 0.40 Χ 0.70 . Gallery Δεσμός .
Αθηνα1990


Μελίσσια . Μεταλλική κατασκευή .0.30 Χ 0.40. Gallery Δεσμός. Αθήνα 1990

Χωρίς τίτλο . Μεταλλική εγκατάσταση στον χώρο . 0.90 Χ 1.70 . Gallery Δεσμός . Αθήνα 1990

Χωρίς τίτλο . Μεταλλική εγκατάσταση .
Gallery Δεσμός . Αθήνα 1990

Τοίχος . Μεταλλική εγκατάσταση .2.50 Χ 2.00 . Gallery Δεσμός. Αθήνα 1991


Τρένο .Μεταλλική κατασκευή 2.00 Χ 2.00 . 1992

Τρένο . Μεταλλική κατασκευή .0.30 Χ 1.50. 1992

Αυτοκίνητα .Μεταλλικές επιφάνειες.. Gallery Artio . Αθήνα 1992

Παίχτης . Ξύλινη κατασκευή . 1.00 Χ 0.25. Gallery Artio . Αθήνα 1993 .


Παίχτες .Ξύλινη κατασκευή . Gallery Artio . Αθήνα 1993 .

Παίχτες.Ξύλινη κατασκευή . Gallery Artio .Αθήνα 1993 .